Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 5 triệu trẻ em mắc tật khúc xạ, trong đó cận thị chiếm tỷ lệ lớn. Tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều khảo sát ghi nhận tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ có thể vượt 50%.
Cận thị có liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó đáng chú ý là thời gian học tập, đọc sách hoặc sử dụng điện thoại, máy tính bảng ở khoảng cách gần kéo dài, trong khi thời gian hoạt động ngoài trời ngày càng ít.
Bên cạnh đó, ngồi học chưa đúng tư thế, không bảo đảm đủ ánh sáng hay để mắt làm việc liên tục mà không nghỉ cũng có thể khiến mắt dễ mỏi. Theo báo cáo của các địa phương năm 2024, gần 23% phòng học chưa bảo đảm điều kiện chiếu sáng.
Vậy ngay từ hôm nay, chúng ta có thể làm gì để chăm sóc đôi mắt?
1. Ngồi học đúng tư thế, đủ ánh sáng
Khi học bài, bạn nên ngồi thẳng lưng, không tỳ ngực vào cạnh bàn và giữ khoảng cách giữa mắt với sách, vở khoảng 25-30 cm. Bàn ghế cũng cần có chiều cao phù hợp.
Góc học tập cần đủ ánh sáng, tránh để ánh sáng chiếu trực tiếp vào mắt và không nên đọc sách trong không gian quá tối.
2. Cho mắt nghỉ sau thời gian nhìn gần
Đọc sách, làm bài hay nhìn màn hình liên tục trong thời gian dài có thể khiến mắt mỏi. Vì vậy, đừng quên dành những khoảng nghỉ ngắn cho đôi mắt.
Bạn có thể tham khảo quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn gần, dành 20 giây nhìn một vật ở cách xa khoảng 6 m. Sau mỗi khoảng 60 phút học tập, hãy đứng dậy đi lại, nhìn ra cửa sổ hoặc thư giãn trong 5-10 phút.
Điều quan trọng là tránh để mắt phải tập trung ở khoảng cách gần quá lâu mà không có thời gian nghỉ.
3. Ra ngoài trời nhiều hơn
Hoạt động ngoài trời là một trong những thói quen có lợi trong việc phòng ngừa cận thị. Ánh sáng tự nhiên và việc thường xuyên quan sát các vật ở xa giúp đôi mắt có thêm thời gian thoát khỏi các hoạt động nhìn gần.
Nếu điều kiện cho phép, các bạn có thể hướng tới khoảng 2 giờ hoạt động ngoài trời mỗi ngày. Đi bộ, đạp xe, chơi thể thao hay đơn giản là vui chơi cùng bạn bè đều là những lựa chọn thú vị.
4. Đừng để màn hình “chiếm” hết thời gian rảnh
Điện thoại, máy tính bảng hay máy tính đã trở thành một phần quen thuộc của việc học và giải trí. Vì thế, thay vì cố gắng tránh hoàn toàn, điều cần thiết là sử dụng chúng hợp lý.
Không nên nhìn màn hình liên tục trong thời gian dài. Khi không cần dùng thiết bị để học, hãy dành thời gian cho vận động, trò chuyện, đọc sách với khoảng cách phù hợp hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời.
Đặc biệt, hạn chế sử dụng điện thoại và các thiết bị điện tử sát giờ ngủ cũng giúp bạn xây dựng nhịp sinh hoạt lành mạnh hơn.
5. Không đọc sách, nhìn điện thoại khi xe đang chạy
Đọc truyện hay tranh thủ xem điện thoại trên ô tô, xe buýt có thể khiến mắt nhanh mỏi bởi trang sách hoặc màn hình liên tục rung lắc theo chuyển động của xe.
Nếu phải di chuyển một quãng đường dài, hãy để đôi mắt nghỉ ngơi hoặc quan sát cảnh vật bên ngoài thay vì liên tục nhìn gần.
6. Ăn uống đa dạng
Một chế độ ăn cân bằng cung cấp những dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe nói chung và đôi mắt nói riêng.
Trong bữa ăn hằng ngày, các bạn nên ăn đa dạng rau xanh, trái cây, thịt, cá, trứng và các nhóm thực phẩm phù hợp khác. Cà rốt, bí đỏ, rau xanh đậm hay các loại cá như cá hồi, cá thu đều có thể góp mặt trong một thực đơn phong phú.
Không cần cố ăn thật nhiều một loại thực phẩm chỉ vì nghe nói rằng nó “bổ mắt”. Một chế độ ăn đa dạng và cân bằng vẫn quan trọng hơn.
7. Kiểm tra mắt khi có dấu hiệu bất thường
Nếu thường xuyên phải nheo mắt khi nhìn bảng, nhìn xa không rõ, hay mỏi mắt hoặc đau đầu sau khi học, hãy nói với bố mẹ, thầy cô để được kiểm tra thị lực.
Nếu đã được xác định mắc tật khúc xạ, bạn cần sử dụng kính đúng độ và tái khám theo hướng dẫn. Không nên tự mua kính hoặc dùng kính của người khác vì mỗi người có tình trạng thị lực khác nhau.
Cận thị không chỉ liên quan đến việc chúng ta nhìn màn hình bao lâu, mà còn gắn với cả một ngày học tập và sinh hoạt: thời gian nhìn gần, những khoảng nghỉ cho mắt, hoạt động ngoài trời và cách sử dụng thiết bị điện tử.
Vì vậy, hãy bắt đầu từ những việc đơn giản: ngồi học đúng tư thế, để mắt nghỉ thường xuyên, ra ngoài vận động nhiều hơn và lên tiếng khi nhận thấy mình nhìn không còn rõ. Những thói quen nhỏ được duy trì mỗi ngày chính là cách thiết thực để chăm sóc đôi mắt trong những năm tháng học đường.
(Ảnh: Magnific)
