Phát hiện cặp "siêu lỗ đen" nặng gấp 28 tỉ lần Mặt Trời

Ngọc Nguyễn (tổng hợp)
Nhiều "trái tim quái vật" của các thiên hà cổ đại đã hợp nhất thành cặp vật thể khủng khiếp nhất mà giới thiên văn từng quan sát được.

Cặp "quái vật bóng tối" nằm cách chúng ta khoảng 750 triệu năm ánh sáng, được nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà vật lý thiên văn Tirth Surti từ Đại học Stanford (Mỹ) xác định từ dữ liệu của Đài thiên văn Gemini North (đặt tại Hawaii - Mỹ).

Chúng là cặp lỗ đen siêu khối to lớn nhất, nặng nhất mà giới thiên văn từng ghi nhận, với lịch sử hình thành cực kỳ hoang dã, theo Science Alert.

"Trái tim đôi" của thiên hà khổng lồ B2 0402+379.
Lỗ đen siêu khối, hay được biết đến với biệt danh "lỗ đen quái vật", là dạng lỗ đen khổng lồ ở trung tâm của các thiên hà.

Sagittarius A* nằm giữa thiên hà Milky Way (Ngân Hà) của chúng ta là một ví dụ. Nó cũng là một "quái vật của các quái vật" với khối lượng khoảng 4,3 triệu lần Mặt Trời. Nhưng nó vẫn quá nhỏ bé so với những gì Gemini North vừa ghi nhận.

Cặp lỗ đen mà nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học The Astrophysical Journal đề cập là "trái tim" của thiên hà B2 0402+379 già cỗi, to lớn.

Dù mỗi cái đơn lẻ không phải là các lỗ đen siêu khối nặng nhất từng được biết đến, nhưng cách chúng xuất hiện "có đôi" là một điều hiếm gặp và thú vị.

Với tổng khối lượng gấp 28 tỉ lần Mặt Trời, nó là "trái tim đôi" vĩ đại nhất từng được ghi nhận trong một thiên hà.

"Trái tim đôi" có một ý nghĩa quan trọng trong vũ trụ học: Nó là bằng chứng về một vụ hợp nhất vừa mới xảy ra. Bởi lẽ, hợp nhất lỗ đen thường là giai đoạn cuối cùng trong cuộc hợp nhất hai thiên hà.

Thú vị hơn, các dữ liệu về B2 0402+379 cho thấy nó là tàn tích của cả một cụm thiên hà.

Điều này có nghĩa B2 0402+379 từng là một khu vực nơi nhiều thiên hà già cỗi tụ tập lại với nhau, dần nuốt nhau, cho đến khi chỉ còn lại một cơ thể duy nhất, là thiên hà chúng ta đang quan sát được.

Như vậy, lỗ đen quái vật đôi mà các nhà khoa học ghi nhận là sản phẩm của vô số lỗ đen quái vật cổ xưa, đang trên đà sáp nhập thành một siêu quái vật duy nhất.

Hiện hai lỗ đen siêu khối này đang nằm rất gần nhau - chỉ 24 năm ánh sáng - là khoảng cách ngắn so với các vật thể vũ trụ khổng lồ này.

Nhưng có lẽ sự sáp nhập cuối cùng này đã bị "mắc kẹt" khoảng 3 triệu năm qua, khi các tín hiệu cho thấy sự phân rã quỹ đạo của 2 lỗ đen đã dừng lại từ lâu.

Có thể quá trình phân rã quỹ đạo của 2 quái vật này trước đó quá mạnh mẽ tới mức đã đẩy hết các ngôi sao ra khỏi vùng lân cận của chúng, đến nỗi giờ đây không còn ngôi sao nào để chúng truyền động lượng quỹ đạo của mình lên đó.

Như vậy, có thể cặp đôi này sẽ không bao giờ có thể sáp nhập hoàn toàn như phần còn lại của thiên hà.

Nhưng cũng có thể tương lai sẽ xuất hiện một yếu tố nào đó thúc đẩy hai quái vật này sáp nhập, ví dụ một thiên hà nào khác lao về phía B2 0402+379, sáp nhập và gửi lỗ đen thứ 3 đến cả nhóm.

Đọc báo điện tử Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn trên các thiết bị di động với Ứng dụng TNTP&NĐ Online

Tải ngay ứng dụng TNTP&NĐ Online TẠI ĐÂY

Bạn đang đọc bài viết Phát hiện cặp "siêu lỗ đen" nặng gấp 28 tỉ lần Mặt Trời tại chuyên mục Khám Phá của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư banbientap@thieunien.vn.

Bài liên quan

Bài Khám Phá khác

10 thành phố tốt nhất thế giới để khám phá bằng xe đạp năm 2026

Theo bảng xếp hạng được tạp chí Time Out công bố tháng 9/2026, Cambridge (Anh) dẫn đầu danh sách những thành phố tốt nhất thế giới để di chuyển bằng xe đạp. Kết quả dựa trên khảo sát hơn 24.000 cư dân, với sự góp mặt của nhiều điểm đến nổi tiếng tại châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.

Vì sao sao Hỏa có màu đỏ?

Sao Hỏa được mệnh danh là “Hành tinh Đỏ” bởi màu sắc nổi bật khi quan sát từ Trái Đất. Thế nhưng, đằng sau sắc đỏ quen thuộc ấy lại ẩn chứa một câu chuyện khoa học thú vị, hé lộ những manh mối về sự tồn tại của nước trên sao Hỏa từ hàng tỷ năm trước.

Số hóa di sản Hà Nội để mở rộng trải nghiệm khám phá

Hà Nội sở hữu nguồn di sản văn hóa phong phú, từ những ngôi đền, chùa cổ đến các đình thờ tổ nghề gắn với lịch sử Thăng Long. Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, việc hệ thống hóa tư liệu và phát huy giá trị di sản ngày càng được chú trọng. Nền tảng số Hành trình du lịch di sản Hà Nội vừa ra mắt, mở thêm cách khám phá các di tích của Thủ đô thông qua bản đồ tương tác, mã QR và kho tư liệu được hệ thống hóa.

Robot NASA lập kỷ lục di chuyển xa nhất trên Sao Hỏa

Sau hơn 5 năm khám phá Sao Hỏa, robot tự hành Perseverance của NASA đã di chuyển tổng cộng 45,22 km, vượt qua kỷ lục tồn tại nhiều năm của robot Opportunity. Thành tích này đánh dấu bước tiến mới trong hành trình khám phá hành tinh đỏ.

Phát hiện tín hiệu vô tuyến phát ra từ một ngoại hành tinh

Các nhà khoa học phát hiện tín hiệu vô tuyến có nguồn phát được định vị tại Beta Pictoris b, ngoại hành tinh cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng. Phát hiện có thể mở ra một phương pháp mới để nghiên cứu từ trường của những thế giới ngoài Hệ Mặt Trời.