Thông tin trên được ThS.BS Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cung cấp tại tọa đàm “Sốt xuất huyết Dengue: Những diễn biến khó lường tại Việt Nam". Bác sĩ Sơn cho biết, chu kỳ bùng phát dịch có xu hướng ngắn lại. Dịch bệnh hiện không còn theo quy luật cũ.
Trong năm 2025, số ca tăng trở lại nhưng không giảm vào cuối năm như thường lệ, tháng 11, 12 vẫn ở mức cao. Hệ quả là 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 50.000 ca, cao gấp 2,5 lần cùng kỳ năm ngoái. Thời tiết diễn biến bất thường, đan xen nóng ẩm và mưa liên tục từ đầu năm đến nay tạo điều kiện tạo môi trường lý tưởng cho muỗi vằn sinh sôi.
Trong đó, sốt xuất huyết tuýp huyết thanh DENV-2 hiện chiếm ưu thế, làm tăng nguy cơ xuất hiện nhiều ca nặng. Công tác phòng chống sốt xuất huyết Dengue sẽ ngày càng khó khăn nếu thiếu sự quyết tâm và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để bảo vệ và chăm sóc sức khỏe người dân.
TS. Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam nêu bật 3 yếu tố chính dẫn đến dịch bệnh sốt xuất huyết diễn biến bất thường, gồm: Biến đổi khí hậu tạo điều kiện cho muỗi vằn Aedes aegypti sinh sôi; đô thị hóa nhanh với hạ tầng chưa đồng bộ tại các khu dân cư đông đúc; dịch bệnh ngày càng khó dự báo, khiến hệ thống y tế gặp nhiều khó khăn trong việc chuẩn bị và chủ động ứng phó.
Ở góc độ điều trị, PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP. Hồ Chí Minh), cho biết, nếu hơn 10 năm trước có tới 60-70% ca bệnh ở phía Nam là trẻ dưới 15 tuổi, thì nay tỷ lệ mắc giữa trẻ em và người trên 15 tuổi gần như ngang nhau.
Về chi phí, những ca nặng phải lọc máu, thở máy có thể tốn tới hàng trăm triệu đồng mỗi ca, cá biệt lên đến 500-600 triệu đồng và tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế.
Theo PGS Hùng, rào cản lớn nhất nằm ở chính tâm lý chủ quan. Sốt xuất huyết Dengue có diễn biến rất khác với suy nghĩ thông thường. Giai đoạn nguy hiểm nhất thường rơi vào ngày thứ 3 đến thứ 5 của bệnh, khi người bệnh đã giảm sốt và cảm thấy khỏe hơn. Đây là thời điểm dễ xuất hiện các biến chứng nặng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa tạng.
Gánh nặng của bệnh sốt xuất huyết Dengue không chỉ nằm ở số ca mắc. Ngay cả những ca nặng được cứu sống cũng có thể để lại di chứng kéo dài ở cả người lớn và trẻ em, từ suy giảm trí nhớ, mất tập trung, mất ngủ, trầm cảm đến rụng tóc và rối loạn thị lực.
Hiện nay, đã có các công cụ phòng ngừa mới. TS Angela Pratt, các hệ thống cảnh báo sớm ngày càng cải thiện nhờ công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), giúp dự báo xu hướng lây truyền chính xác hơn. Cùng với đó, vắc-xin trở thành công cụ dự phòng chủ động, giúp giảm nguy cơ mắc và giảm nguy cơ diễn tiến nặng, qua đó giảm gánh nặng điều trị và tử vong.
Việt Nam đã cấp phép cho một loại vắc-xin sốt xuất huyết Dengue và sắp tới sẽ triển khai thí điểm để đánh giá tính khả thi đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng.
Lãnh đạo Cục Phòng bệnh cho biết thêm, với sự hỗ trợ của tổ chức quốc tế và doanh nghiệp, ngành y tế đang nghiên cứu triển khai thí điểm tiêm chủng vaccine sốt xuất huyết tại một số địa bàn nhằm làm cơ sở đánh giá trước khi xem xét đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng.
