Lễ hội được tổ chức trang trọng nhằm tôn vinh cội nguồn nghề trồng lúa nước của cư dân Việt cổ. Trong không gian linh thiêng của đàn Tịch Điền, phần lễ diễn ra với đầy đủ nghi thức truyền thống. Mở đầu là lễ cáo yết, tiếp đó là lễ cúng Thần Nông – vị thần gắn với nền nông nghiệp lúa nước. Các nghi thức do chính quyền phường Minh Nông cùng nhân dân địa phương thực hiện trong không khí thành kính, thể hiện lòng tri ân tổ tiên và ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Điểm nhấn của lễ hội là màn tái hiện cảnh Vua Hùng xuống đồng dạy dân cấy lúa. Hình ảnh nhà vua trực tiếp cấy những khóm mạ đầu tiên mang ý nghĩa biểu tượng, khẳng định vai trò quan trọng của nông nghiệp trong đời sống cư dân Văn Lang thời dựng nước. Nghi thức cũng thể hiện tư tưởng coi trọng sản xuất nông nghiệp và gắn bó giữa nhà vua với nhân dân.
Sau phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với các cuộc thi cấy lúa giữa các đội đến từ các khu dân cư trên địa bàn. Tiếng trống, tiếng hò reo cổ vũ hòa cùng nhịp tay thoăn thoắt của người tham gia tạo nên bầu không khí rộn ràng, tái hiện sinh động đời sống lao động nông nghiệp truyền thống.
Lễ hội Vua Hùng dạy dân cấy lúa không chỉ là hoạt động văn hóa thường niên của địa phương mà còn là dịp để tôn vinh nền văn minh lúa nước – nền tảng hình thành bản sắc văn hóa Việt. Việc duy trì và phát huy lễ hội góp phần bảo tồn di sản văn hóa Đất Tổ, đồng thời hướng tới xây dựng Việt Trì trở thành thành phố lễ hội gắn với cội nguồn dân tộc.
