Từ mảnh đất Pác Bó lịch sử, hành trình 85 năm vẻ vang của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh được khởi nguồn; hôm nay, thiếu nhi Cao Bằng tiếp tục gìn giữ và phát huy truyền thống ấy bằng trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên mới của dân tộc.
Cội nguồn lịch sử và sự ra đời của tổ chức thiếu nhi cách mạng
Ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vượt qua mốc biên giới, đặt chân lên mảnh đất Pác Bó (Cao Bằng), chính thức trở về Tổ quốc sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước. Từ đây, Người trực tiếp chỉ đạo những quyết sách chiến lược mang tính bước ngoặt đối với cách mạng Việt Nam, nổi bật là việc triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (tháng 5/1941) tại Pác Bó.
Hội nghị đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của cách mạng, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, trước hết. Trên cơ sở đó, Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) được thành lập, trở thành hình thức tổ chức rộng rãi nhằm tập hợp, đoàn kết mọi tầng lớp Nhân dân, tạo nên sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Cùng với việc xây dựng lực lượng chính trị và vũ trang, Hội nghị Trung ương 8 cũng quyết định thành lập Hội Nhi đồng Cứu quốc - đoàn thể cứu quốc của trẻ em từ 10 -11 tuổi đến 15 -16 tuổi và giao cho Đoàn phụ trách công tác thiếu nhi. Đây là chủ trương thể hiện tầm nhìn chiến lược, lâu dài của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc chuẩn bị lực lượng cách mạng kế cận.
Ngày 15/5/1941, tại thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, gần hang Pác Bó, xuôi theo dòng suối Lê Nin, dưới chân núi Thoong Mạ, Hội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh) chính thức được thành lập và gia nhập Mặt trận Việt Minh. Hội hoạt động theo điều lệ của Mặt trận với nhiệm vụ: “Làm giao thông liên lạc, canh gác bảo vệ các cuộc họp của Đảng, là lực lượng dự bị đánh Tây, đánh Nhật làm cho Việt Nam hoàn toàn độc lập”.
Ngày đầu thành lập, Hội có 5 thiếu niên tiêu biểu là Nông Văn Dền, Nông Văn Thàn, Lý Văn Tịnh, Lý Thị Nì, Lý Thị Xậu. Để bảo đảm bí mật, các em được đặt bí danh là Kim Đồng, Cao Sơn, Thanh Minh, Thanh Thuỷ, Thuỷ Tiên; trong đó Kim Đồng được giao làm đội trưởng. Từ những đội viên đầu tiên ấy, phong trào thiếu nhi cách mạng từng bước hình thành, phát triển và lan tỏa rộng khắp.
Sự ra đời của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là kết quả tất yếu của tiến trình cách mạng Việt Nam. Lịch sử Đội và phong trào thiếu nhi luôn gắn bó chặt chẽ với lịch sử dân tộc, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Đội là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, được Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách, nhằm tập hợp thiếu nhi vào một tổ chức thống nhất, giáo dục các em theo lý tưởng cách mạng và coi thiếu nhi là một lực lượng quan trọng của cách mạng.
Thiếu nhi Cao Bằng hôm nay: Tiếp nối truyền thống, hướng tới tương lai
Trải qua 85 năm hình thành và phát triển, từ những hội viên Nhi đồng Cứu quốc đầu tiên, phong trào thiếu nhi Cao Bằng không ngừng lớn mạnh, gắn bó mật thiết với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Các thế hệ thiếu nhi Cao Bằng được nuôi dưỡng bằng truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, lớn lên cùng lý tưởng, niềm tin và khát vọng cống hiến.
Hiện nay, toàn tỉnh Cao Bằng có 308 liên đội với trên 87.800 đội viên, thiếu niên, nhi đồng. Công tác xây dựng Đội được các cấp bộ Đoàn đặc biệt quan tâm thông qua việc định hướng chương trình công tác, củng cố và kiện toàn Hội đồng Đội các cấp. Giai đoạn 2022-2025, toàn tỉnh đã tổ chức 961 lớp tập huấn, bồi dưỡng cho 15.055 lượt chỉ huy Đội; 72 lớp tập huấn cho 12.954 lượt cán bộ phụ trách thiếu nhi; công nhận 51.280 nhi đồng hoàn thành chương trình “Dự bị đội viên”, 106.964 đội viên hoàn thành chương trình “Rèn luyện đội viên” và kết nạp 27.082 đội viên mới.
Thông qua các hành trình về nguồn, sinh hoạt Đội tại các "địa chỉ đỏ" như Pác Bó, Nà Mạ, Khuổi Nặm…, thiếu nhi Cao Bằng được tiếp cận lịch sử một cách sinh động, từ đó hình thành niềm tự hào về truyền thống quê hương và ý thức gìn giữ, phát huy những giá trị cách mạng.
Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thiếu niên, nhi đồng luôn là kim chỉ nam cho công tác Đội và phong trào thiếu nhi. Phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy” được triển khai đồng bộ, phù hợp với từng độ tuổi, vùng miền, tạo môi trường rèn luyện toàn diện cho thiếu nhi. Nhiệm kỳ 2021–2025, nhiều tập thể, cá nhân tiêu biểu được Trung ương và tỉnh ghi nhận, khen thưởng, góp phần lan tỏa những tấm gương thiếu nhi sống tốt, học tốt, rèn luyện tốt.
Cùng với việc giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc và phát huy truyền thống cách mạng, thiếu nhi Cao Bằng ngày càng được khuyến khích tiếp cận khoa học – công nghệ, tin học, ngoại ngữ và kỹ năng số. Các phong trào, cuộc thi sáng tạo khoa học – kỹ thuật dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng được duy trì thường xuyên, thu hút đông đảo thiếu nhi tham gia, đạt nhiều kết quả nổi bật ở cấp tỉnh và toàn quốc, qua đó từng bước hình thành tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng với yêu cầu của thời đại mới.
Chia sẻ về định hướng thời gian tới, chị Nông Thị Nhung - Phó Bí thư Tỉnh Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh: Phát huy truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, Tỉnh Đoàn và Hội đồng Đội tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, chăm lo, tạo môi trường thuận lợi nhất để thiếu nhi được học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện. Với hành trang là lý tưởng cách mạng, tinh thần yêu nước và khát vọng vươn lên, thiếu nhi Cao Bằng sẽ tiếp bước vững chắc trên hành trình theo chân Bác, trở thành những công dân ưu tú, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh trong kỷ nguyên mới.
