Tại vùng biển sâu phía tây bắc Thái Bình Dương, hai mảng kiến tạo Juan de Fuca và Explorer đang dần vỡ vụn khi dịch chuyển bên dưới mảng Bắc Mỹ. Nhóm nghiên cứu từ Đại học Columbia (Mỹ) đã sử dụng kỹ thuật địa chấn phản xạ kết hợp với dữ liệu động đất để vẽ nên bức tranh rõ nét về đới hút chìm này.
“Lần đầu tiên chúng tôi có cái nhìn trực tiếp về một đới hút chìm đang chết dần,” Brandon Shuck, trợ lý giáo sư tại Đại học Louisiana và là tác giả chính của nghiên cứu, chia sẻ. “Thay vì ngừng hoạt động một cách toàn bộ, mảng kiến tạo này đang phân rã dần thành các vi mảng nhỏ hơn và hình thành các ranh giới mới.”
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances (tháng 9/2025) cho thấy các vết rạn và đứt gãy chạy xuyên qua mảng Juan de Fuca, có đoạn sâu tới 5 km. Một số khu vực vẫn ghi nhận hoạt động địa chấn, trong khi những nơi khác lại im lặng bất thường dấu hiệu cho thấy mảng này đang dần mất đi động lượng.
Dữ liệu thu được từ Thí nghiệm CASIE21 trên tàu nghiên cứu Marcus G. Langseth cho phép nhóm chuyên gia tạo ra bản đồ chi tiết dưới đáy biển bằng cách phát sóng âm và thu lại tín hiệu phản hồi. Qua đó, họ phát hiện mảng kiến tạo không vỡ một lần mà theo từng giai đoạn kéo dài hàng triệu năm.
Quá trình phân rã từ từ này giúp giải thích nhiều hiện tượng kỳ lạ trong lịch sử Trái Đất như sự tồn tại của các mảnh kiến tạo rời rạc hay các đợt phun trào núi lửa dữ dội bất thường.
Giới địa chất lo ngại, các vết rạn đang hình thành có thể trở thành điểm phát sinh của các trận động đất cực mạnh hoặc sóng thần. Đặc biệt, khu vực Cascadia từ lâu đã được xem là một trong những nơi có nguy cơ xảy ra động đất lớn nhất thế giới.
Hiện các nhà khoa học đang tiếp tục phân tích liệu các vết nứt mới này có đủ điều kiện để gây ra một “siêu địa chấn” hay không, đồng thời sử dụng các dữ liệu mới để cập nhật mô hình dự báo địa chấn cho vùng tây bắc Thái Bình Dương trong tương lai.
