Mỗi cơ quan, tổ chức một vai trò
Ngày 25/12/2023, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 28-CT/TW về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Chỉ thị đề cao trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; trong đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng và tổ chức xã hội có vai trò vận động cộng đồng, giám sát, nhân rộng những mô hình hiệu quả, kịp thời lên tiếng trước các vấn đề ảnh hưởng đến trẻ em.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy vai trò tập hợp, kết nối nguồn lực và giám sát việc thực hiện chính sách. Các tổ chức Hội phụ nữ vận động xây dựng gia đình an toàn, chăm sóc trẻ có hoàn cảnh khó khăn; Đoàn Thanh niên, Hội đồng Đội tạo môi trường học tập, vui chơi, rèn luyện và lắng nghe tâm tư của thiếu nhi. Các tổ chức, các hội tham gia tư vấn, hỗ trợ, phản biện chính sách và kết nối cộng đồng chăm sóc, bảo vệ trẻ em.
Một hoạt động tiêu biểu là chương trình gặp mặt, biểu dương trẻ mồ côi vượt khó vươn lên trong học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, do Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam tổ chức tại Hà Nội vào tháng 7/2026. Sự ghi nhận dành cho những tấm gương nghị lực cũng góp phần khích lệ các em tự tin vươn lên.
Để chủ trương đi vào thực tiễn, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực bà mẹ, trẻ em; Cục Bà mẹ và Trẻ em là đơn vị chuyên ngành tham mưu, giúp Bộ triển khai các chính sách về chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, bảo vệ và phát triển toàn diện trẻ em. Theo chức năng, Cục hướng dẫn, phối hợp thực hiện công tác phòng, chống xâm hại, tai nạn, thương tích, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.
Ưu tiên nhu cầu chính đáng của trẻ em
Đầu năm 2026, tại bản Na Tổng, xã Tam Thái (Nghệ An), chương trình “Xuân biên cương – Tết ấm cho em – Hội chợ Tết 0 đồng” đã mang niềm vui đến gần 400 trẻ em và nhiều gia đình khó khăn. Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam phối hợp với Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Quân khu 4 và các đơn vị đồng hành tổ chức hoạt động, trao học bổng, quà Tết, đồ dùng học tập. Đặc biệt, các em được tự lựa chọn món quà phù hợp tại các gian hàng, qua đó thể hiện sự tôn trọng nhu cầu và tiếng nói của trẻ.
Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, chương trình “Trạm sức khỏe – Kiểm tra sức khỏe và nâng cao nhận thức về dinh dưỡng cộng đồng” được Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam phối hợp với chính quyền và các đơn vị đồng hành tổ chức tại phường Tây Thạnh (TP. Hồ Chí Minh) vào tháng 3/2026. Hơn 300 trẻ em và người dân tham gia chương trình; trong đó, 200 trẻ được kiểm tra sức khỏe, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, tư vấn bởi đội ngũ y tế. Đây là một cách đưa dịch vụ chăm sóc thiết thực đến gần gia đình và cộng đồng.
Cũng theo hướng hỗ trợ lâu dài, chương trình “Mẹ đỡ đầu” do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động đã kết nối cán bộ, hội viên và những tấm lòng hảo tâm chăm sóc trẻ em mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt. Không chỉ hỗ trợ học tập, sinh hoạt, những người mẹ đỡ đầu còn động viên tinh thần, đồng hành cùng các em trên hành trình trưởng thành.
Điểm chung của những mô hình này là không dừng ở việc tặng quà hay tổ chức sự kiện. Hiệu quả được thể hiện khi trẻ em được tiếp cận dịch vụ cần thiết, nhận sự chăm sóc phù hợp và có thêm cơ hội học tập, phát triển, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Bảo vệ trẻ và lắng nghe tiếng nói thiếu nhi
Chăm sóc trẻ em phải đi đôi với phòng ngừa nguy cơ mất an toàn. Quyết định số 1248/QĐ-TTg ngày 19/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021 - 2030, chú trọng giảm thiểu đuối nước, tai nạn giao thông và các dạng tai nạn, thương tích khác. Trong quá trình triển khai, vai trò tham mưu, hướng dẫn chuyên môn và phối hợp của Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cần gắn với sự tham gia của chính quyền, nhà trường, gia đình và các đoàn thể, để kỹ năng phòng tránh rủi ro trở thành một phần trong cuộc sống hằng ngày của trẻ.
Song song với bảo vệ an toàn là bảo đảm quyền được tham gia của thiếu nhi. Tại Hội nghị lần thứ nhất Hội đồng Đội Trung ương khóa X, tổ chức vào tháng 8/2026, yêu cầu đổi mới hoạt động theo hướng lấy trẻ em làm trung tâm được nhấn mạnh. Các mô hình Hội đồng trẻ em, diễn đàn “Điều em muốn nói”, những cuộc đối thoại với lãnh đạo các cấp và Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” lần thứ III được chuẩn bị trong năm 2026 đều hướng tới việc để các em nêu ý kiến về những vấn đề gần gũi với mình.
Từ những việc làm cụ thể ấy, có thể thấy thực hiện Chỉ thị 28-CT/TW là quá trình phối hợp bền bỉ giữa cơ quan quản lý nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức đoàn thể, hội, gia đình và nhà trường. Khi mỗi bên phát huy đúng trách nhiệm, trẻ em không chỉ nhận được sự chăm lo mà còn được tôn trọng, được bảo vệ và có điều kiện phát triển toàn diện.
