Thực trạng trẻ em tham gia mạng xã hội hiện nay

Tiên Ngân
Internet đang trở thành một phần trong đời sống của trẻ em, mở ra cơ hội học tập, sáng tạo và kết nối. Tuy nhiên, mức độ tham gia ngày càng sâu cũng khiến các bạn nhỏ đối mặt với nhiều nguy cơ từ nội dung độc hại, lừa đảo đến xâm hại trực tuyến.

Gần 90% trẻ em từ 12-17 tuổi sử dụng Internet

Điện thoại thông minh, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến hay các nền tảng video giờ đây đã trở nên quen thuộc với nhiều bạn nhỏ. Không gian mạng có thể là lớp học mở, thư viện, sân chơi giải trí và nơi kết nối bạn bè. Nhưng cùng với những lợi ích ấy, trẻ em cũng ngày càng tiếp xúc nhiều hơn với những rủi ro của môi trường số.

Theo nghiên cứu “Ngăn chặn hành vi gây tổn hại” của UNICEF, INTERPOL và ECPAT, 89% trẻ em từ 12-17 tuổi tại Việt Nam sử dụng Internet; riêng nhóm 14-15 tuổi, tỷ lệ này lên tới 93%. Trong số trẻ em sử dụng Internet được khảo sát, 87% truy cập hằng ngày.

Việt Nam có tỷ lệ trẻ em sử dụng Internet ở mức cao, trong đó có việc dành thời gian cho các mạng xã hội.
Việt Nam có tỷ lệ trẻ em sử dụng Internet ở mức cao, trong đó có việc dành thời gian cho các mạng xã hội.

Tại diễn đàn “Điều em muốn nói”, bác Lê Xuân Trung - Chủ tịch Hội đồng quản trị Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) - cho biết, theo số liệu được chia sẻ tại chương trình, gần 90% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam sử dụng Internet hằng ngày, với thời gian trung bình khoảng 5-7 giờ/ngày; ở nhóm học sinh THPT, thời lượng có thể cao hơn. UNICEF cũng nhận định nhiều trẻ em Việt Nam hiện dành từ 5-7 giờ mỗi ngày trên Internet.

Những con số ấy cho thấy Internet không còn chỉ là một công cụ bổ trợ mà đã trở thành một phần trong đời sống hằng ngày của trẻ em.

Tuy nhiên, đi cùng với thời gian trực tuyến ngày càng lớn là phạm vi rủi ro ngày càng rộng. Một khảo sát với 2.800 trẻ em được dẫn trong tài liệu cho thấy 47,9% trẻ sử dụng Internet từ 1-3 giờ/ngày; 18,8% sử dụng từ 4-6 giờ và 2,3% trên 10 giờ/ngày. Đáng chú ý, toàn bộ số trẻ tham gia khảo sát cho biết từng gặp ít nhất một dạng rủi ro trên môi trường mạng.

Rủi ro ấy không chỉ là việc vô tình xem phải một video không phù hợp. Trẻ em có thể gặp tin giả, lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, bị thu thập thông tin cá nhân, tiếp xúc với người lạ hoặc trở thành đối tượng của những hành vi xâm hại nghiêm trọng hơn.

Báo cáo do UNICEF công bố tháng 9/2026 cho thấy tại Việt Nam, hơn 56% số vụ bóc lột và xâm hại tình dục trẻ em có yếu tố công nghệ được báo cáo liên quan đến các nền tảng mạng xã hội. Báo cáo cũng lưu ý gần 6 trong 10 trường hợp tại Việt Nam không được trẻ tiết lộ với bất kỳ ai.

Điều đó cho thấy một nghịch lý: trẻ em có thể kết nối với rất nhiều người trên mạng nhưng khi gặp nguy hiểm, không phải bạn nhỏ nào cũng biết phải tìm đến ai để được giúp đỡ.

Trẻ em dưới 16 tuổi có được tự lập tài khoản mạng xã hội?

Phần lớn các nền tảng đều đặt ra giới hạn độ tuổi đối với người sử dụng. TikTok, chẳng hạn, yêu cầu người dùng từ 13 tuổi trở lên, tùy quy định tại từng quốc gia. YouTube cũng cung cấp các hình thức tài khoản có sự giám sát của cha mẹ đối với trẻ nhỏ.

Tại Việt Nam, Nghị định số 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng có hiệu lực từ ngày 25/12/2024. Theo nội dung hướng dẫn triển khai Nghị định,  trường hợp người sử dụng dịch vụ mạng xã hội là trẻ em (dưới 16 tuổi) thì cha, mẹ hoặc người giám hộ theo pháp luật dân sự của trẻ em đăng ký tài khoản bằng thông tin của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo pháp luật dân sự của trẻ em và có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ em truy cập, đăng tải và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội;

Quy định này không có nghĩa trẻ dưới 16 tuổi bị “cấm lên Internet”. Điểm quan trọng là việc tham gia mạng xã hội của trẻ được đặt trong trách nhiệm quản lý, đồng hành của cha mẹ hoặc người giám hộ.

Môi trường mạng cũng mở ra cơ hội học tập cho trẻ em.
Môi trường mạng cũng mở ra cơ hội học tập cho trẻ em.

Trên thực tế, đây vẫn là bài toán không đơn giản. Khi việc khai báo tuổi trên nhiều nền tảng chủ yếu dựa vào thông tin người dùng cung cấp, trẻ có thể khai tuổi không đúng để đăng ký tài khoản. Khoảng cách giữa quy định về độ tuổi và khả năng kiểm soát thực tế vì thế vẫn là một trong những “khoảng trống” cần được các nền tảng, gia đình và cơ quan quản lý cùng xử lý.

Khi trẻ em ngày càng sống nhiều hơn trong không gian số

Internet rõ ràng không chỉ đem đến nguy cơ. Đây cũng là môi trường để trẻ em tiếp cận tri thức, học ngoại ngữ, khám phá khoa học, sáng tạo nội dung, giao lưu và phát triển kỹ năng. Vì vậy, câu chuyện bảo vệ trẻ em trên mạng không thể chỉ dừng ở việc hỏi: “Bao nhiêu tuổi mới được sử dụng mạng xã hội?”

Điều quan trọng hơn là trẻ có đủ khả năng nhận biết đâu là nội dung không phù hợp, đâu là thông tin giả, khi nào một người lạ đang có hành vi đáng ngờ; có biết bảo vệ dữ liệu cá nhân và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy hiểm hay không.

Thực trạng này cũng đã được đặt thành một nhiệm vụ chính sách ở cấp quốc gia. Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”.

Trong kế hoạch triển khai của Bộ Y tế, một nội dung đáng chú ý là nghiên cứu “sức khỏe tâm thần số của trẻ em” dưới tác động của các loại nội dung độc hại và hành vi lạm dụng công nghệ số; đồng thời nâng cấp hệ thống tiếp nhận, xử lý phản ánh về xâm hại trẻ em của Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu thường xuyên trang bị kiến thức, kỹ năng bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, nhận diện nguy cơ xâm hại, sử dụng mạng an toàn và hỗ trợ trẻ khi bị tổn thương.

Môi trường số sẽ ngày càng gắn bó với việc học tập và trưởng thành của trẻ em. Vì thế, mục tiêu không phải là đưa trẻ ra khỏi Internet, mà là để mỗi bạn nhỏ khi bước vào không gian ấy được bảo vệ tốt hơn, có kỹ năng tốt hơn và luôn có người lớn đồng hành khi cần sự trợ giúp.

Đọc báo điện tử Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn trên các thiết bị di động với Ứng dụng TNTP&NĐ Online

Tải ngay ứng dụng TNTP&NĐ Online TẠI ĐÂY

Bạn đang đọc bài viết Thực trạng trẻ em tham gia mạng xã hội hiện nay tại chuyên mục Tư Vấn - Chia Sẻ của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư banbientap@thieunien.vn.

Bài liên quan

Bài Tư Vấn - Chia Sẻ khác

Dấu hiệu nguy hiểm cần nhận biết sớm của bệnh não mô cầu

Sau khi ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại một trường THCS ở TP. Hồ Chí Minh, trong đó có một trường hợp tử vong, ngành y tế đã triển khai các biện pháp phòng, chống lây nhiễm. Phụ huynh và các bạn học sinh cần nhận biết sớm dấu hiệu của bệnh để chủ động bảo vệ sức khỏe.

Lời chúc 20/10 dành cho cô giáo

Những lời chúc hay dành cho cô giáo của chúng mình vào Ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10) thể hiện tấm lòng tri ân với "người lái đò" đã tận tâm dìu dắt, truyền đạt tri thức và đồng hành trên hành trình trưởng thành.

Những mô hình hay trong chăm sóc, bảo vệ trẻ em

Từ mạng lưới người làm công tác trẻ em tại Hà Nội, chính sách chăm lo đặc thù ở Đà Nẵng đến chương trình phòng, chống đuối nước được triển khai tại nhiều địa phương. Những cách làm hiệu quả cho thấy: Muốn trẻ em phát triển toàn diện, cần có những mô hình phù hợp hướng đến đối tượng trẻ em.

5 thói quen quen thuộc đang âm thầm ảnh hưởng sức khỏe

Ngồi hàng giờ trước màn hình, thức khuya xem điện thoại hay ăn uống thất thường là những việc rất dễ gặp trong cuộc sống hằng ngày. Nếu kéo dài, những thói quen tưởng như vô hại này có thể khiến cơ thể mệt mỏi và ảnh hưởng đến sức khỏe.

Chính quyền cơ sở - Tuyến đầu bảo vệ trẻ em

Phát hiện sớm nguy cơ, kết nối dịch vụ hỗ trợ và tạo môi trường sống an toàn cho trẻ em là những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cơ sở. Đây cũng là yêu cầu được đặt ra khi triển khai Chỉ thị số 28-CT/TW của Bộ Chính trị.