Mâm cỗ Tết miền Bắc thiên về hương vị thanh nhẹ, quen thuộc với bánh chưng, xôi gấc, thịt gà hoặc thịt lợn, canh miến hay canh măng, nem rán, dưa hành, các loại giò như giò lụa, giò thủ, giò mỡ, cùng thịt đông và rau xào. Dù chuẩn bị giản dị hay cầu kỳ, mâm cỗ vẫn đủ các nhóm món từ món mặn, món canh, món ăn kèm đến tráng miệng.
Các món được sắp xếp theo nguyên tắc hài hòa để dễ ăn và không gây ngấy. Món nhiều đạm đi kèm đồ muối chua, món nhiều dầu mỡ kết hợp vị thanh mát nhằm cân bằng hương vị và đảm bảo dinh dưỡng trong những ngày đầu năm.
Các món chính (món mặn)
Bánh chưng: Biểu tượng linh thiêng, hình vuông tượng trưng cho đất, bùi béo.
Thịt đông: Món ăn độc đáo đặc trưng cho cái rét miền Bắc, thịt lợn/gà ninh nhừ đông lại như thạch.
Gà luộc: Thường là gà trống thiến, da vàng ươm, tượng trưng cho sự khởi đầu tốt đẹp.
Giò lụa, giò thủ (giò xào): Thơm ngon, thể hiện sự giàu sang, phú quý.
Nem rán (chả giò): Vỏ giòn rụm, nhân béo ngọt, món đặc trưng không thể thiếu.
Các món canh
Canh măng khô hầm chân giò hoặc sườn: Vị đậm đà, là "linh hồn" hương vị Tết.
Canh bóng thả (còn gọi canh bóng thập cẩm): Nấu từ bóng bì, giò sống, rau củ, nước dùng ngọt thanh.
Canh miến nấu măng: Món canh truyền thống được yêu thích trong mâm cỗ ngày Tết ở miền Bắc.
Các món phụ ăn kèm
Dưa hành: Chua cay, ăn kèm bánh chưng, thịt đông chống ngán.
Xôi gấc: Màu đỏ tươi tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc đầu năm.
Nộm (su hào, đu đủ…): Giúp kích thích và cân bằng vị giác, đồng thời có công dụng giải nhiệt, giải ngán
Tráng miệng: Hoa quả tươi, mứt
Ngày nay, mâm cỗ ngày Tết ở miền Bắc cũng được các gia đình duy trì và sáng tạo thêm nhiều món ngon miệng, lạ mắt.
Thậm chí, dù mâm cỗ được chuẩn bị đơn giản nhưng vẫn có đầy đủ các món đặc trưng mang đậm nét văn hóa ẩm thực truyền thống miền Bắc và thể hiện được sự thành tâm, lòng thành kính của gia chủ.
