Thành ngữ, tục ngữ nước ta đa dạng và rất sâu sắc, mỗi câu mỗi từ đều hàm chứa ý nghĩa sâu xa. Tuy vậy, đôi khi có những câu khiến người đọc “xoắn não”, mãi không hiểu ý nghĩa là gì.
Câu “Kẻ tám lạng, người nửa cân” là một ví dụ.Về mặt ý nghĩa, thành ngữ này dùng để chỉ sự tương đồng, không bên nào kém bên nào.
Nhưng nếu dựa trên hệ thống đo lường quốc tế, ta sẽ thấy có gì đó sai sai. Vì 1 cân (1kg) tương đương đương với 10 lạng (100g). Vậy thì làm sao 8 lạng lại bằng 0,5kg được? 5 lạng mới bằng nửa cân chứ? Liệu các cụ có chút nhầm lẫn gì không?
Thực ra thì câu thành ngữ này không sai và các cụ ta cũng hoàn toàn đúng. Bởi câu thành ngữ này không được áp dụng với hệ thống đo lường quốc tế, mà áp dụng với cân tiểu ly - hay còn gọi là "cân ta".
Cân tiểu ly là loại cân người xưa sử dụng để đo các vị thuốc Bắc hoặc kim loại quý. Quy ước của loại cân này thì 16 lạng mới bằng 1 cân (cân này bằng 0,605kg). Nghĩa là 1 lạng cân ta sẽ tương đương 37,8g, và nửa cân sẽ bằng đúng 8 lạng.
Thành ngữ này trong tiếng Việt thường chỉ sự so sánh tương đương lực lượng giữa hai phe, hai đấu thủ trong một cuộc tranh đấu được thua nào đó. Có khi nó là sự nhận xét về mức độ tương đương của một sự việc, hành động hay tính chất nào đó của hai bên.
Giờ thì bạn đã hiểu vì sao “8 lạng” lại bằng “nửa cân” rồi chứ!
