Nếu có cơ hội đặt chân vào những khu rừng nhiệt đới bạn hãy dành chút thời gian nhìn lên bầu trời. Thực sự khung cảnh bạn thấy sẽ khiến bạn ngạc nhiên và thích thú vô cùng.
Hiện tượng này được chú ý lần đầu tiên vào những năm 1920 và cho đến năm 1955 nhà thực vật học Maxwell R.Jacobs sau khi nghiên cứu nhiều quần thể bạch đàn khác nhau đã đặt tên cho hiện tượng là Crown Shyness (hiện tượng tán cây nhút nhát). "Tán cây nhút nhát" còn được gọi với những cái tên như: "sự tách rời tán cây" hay "khoảng cách của sự xen kẽ". Về cơ bản chúng thường xảy ra ở những khu rừng nhiệt đới, phổ biến với những loài cây cao khoảng 50m.
Trong thế giới của những loài cây, dường như chúng cũng tự đặt ra những “kỷ luật” vô cùng nghiêm ngặt. Chúng mọc trên cùng một vùng đất, có chiều cao tương đồng nhưng phần tán trên cùng không vao giờ chạm vào nhau mà luôn có một khảng cách nhất định.
Để giải thích cho hiện tượng này, đã có 3 giả thuyết được đưa ra:
- Giả thuyết ma sát: Đây là giả thuyết ban đầu của Maxwell R.Jacobs (hiện chưa được cộng đồng khoa học chấp nhận) giải thích rằng những tán cây mọc như vậy để giảm thiểu ma sát. Khi có gió thổi qua, các nhánh cây sẽ hạn chế được sự va chạm vào nhau gây gãy cành hay rụng lá.
- Giả thuyết Allelopathy: Trong giới thực vật học, allelophathy là tác động qua lại giữa các cây, tạo nên một hợp chất hóa học mang tên allelochemicals. Hợp chất này khiến các loài cây cối có thể giao tiếp và “hiểu” nhau hơn. Do đó, chúng “ngần ngại” không muốn tiến sát gần nhau.
- Giả thuyết tế bào cảm quang: Ngoài các tín hiệu hóa học, chác chất cảm biến ánh sáng mà cây và thực vật sở hữu cho phép chúng nhận biết sự gần gũi của các cá thể. Giả thiết này được đặt ra để giải thích sự “xa cách” của các tán cây nhằm tối ưu hóa ánh sáng, thuận lợi cho quá trình quang hợp.
Hiện tượng “tán cây nhút nhát” đã được quan sát thấy ở một số loài sồi, thông châu Âu và một vài loại cây nhiệt đới. Ở các loài khác, ngọn của chúng sẽ chạm vào nhau thậm chí xuyên qua cành của nhau để sinh trưởng.
Cho đến nay, có vẻ như sự “nhút nhát” của chúng là mối quan hệ hợp tác giữa các loài để sinh tồn chứ không phải một cuộc cạnh tranh. Và có lẽ, chúng ta sẽ phải chờ các nghiên cứu trong tương lai mới có thể sáng tỏ hơn về hiện tượng kì thú này.
