Truyền thông – từ nhận thức đến hành động
Các chiến dịch và hoạt động truyền thông thực tế tại nhiều địa phương đã cho thấy: không chỉ giáo dục kiến thức, truyền thông còn góp phần thay đổi nhận thức, huy động cộng đồng và tạo hành động thiết thực vì an toàn trẻ em.
Bà Đoàn Thị Thu Huyền – đại diện Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids phối hợp với Campaign for Tobacco‑Free Kids (CTFK), đơn vị thường xuyên tổ chức các chương trình truyền thông về chống đuối nước trẻ em nhấn mạnh: “Đuối nước hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu công tác truyền thông, giáo dục được thực hiện tốt”.
Theo đó, kết quả can thiệp từ Chương trình phòng, chống đuối nước cho trẻ em Việt Nam do Tổ chức Campaign for Tobacco Free Kids thực hiện, đã có 44.398 trẻ từ 6-15 tuổi được học bơi an toàn; 52.250 trẻ từ 6-15 tuổi được học kỹ năng an toàn; 30.204 cha mẹ, người chăm sóc trẻ, giáo viên mầm non được hướng dẫn về phòng, chống đuối nước trẻ em. Đây chính là những tuyên truyền viên nhằm giúp nâng cao kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước cho trẻ em.
Thực tế cho thấy ở vùng nông thôn và miền núi, trẻ em trực tiếp đối diện với xung đột giữa môi trường thiên nhiên (ao, hồ, mương, suối) và thiếu kiến thức, thiếu giám sát. Truyền thông cộng đồng, bằng cách tổ chức hội nghị, buổi tuyên truyền, phát động chiến dịch đã giúp nâng cao nhận thức của phụ huynh, giáo viên và trẻ em về rủi ro và cách ứng phó. Điển hình là trong các cuộc họp phụ huynh hiện nay, các cơ sở giáo dục đã tuyên truyền phổ biến đến phụ huynh về tai nạn thương tích và đuối nước để bảo vệ con.
Khi truyền thông được thực hiện liên tục, đa kênh (truyền hình, báo chí, mạng xã hội, tại cộng đồng) và gắn với các hoạt động thực tiễn như dạy bơi, rào chắn ao hồ, trẻ em và người lớn sẽ dần hình thành thói quen an toàn hơn, từ biết chỗ nguy hiểm, biết cách phòng tránh đến biết cách ứng xử khi sự cố xảy ra.
Khi cộng đồng là kênh truyền thông
Tại khu vực Bình Sơn (xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai), nơi có dân số 14.260 người và diện tích 7.421 ha, năm 2024 ghi nhận 164 ca TNTT, với tỷ lệ 11,49‰. Trong đó, tai nạn giao thông chiếm 57 ca (35%), tai nạn lao động 41 ca (25%), đuối nước 4 ca (2,4%), ngã từ trên cao 7 ca (4,3%) và các loại tai nạn khác là 55 ca (33,5%).
Vì vậy, địa phương đã có các chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng đã đạt 100% độ phủ tại các xã, phường. Hàng ngàn tờ rơi, áp phích tuyên truyền được treo tại các điểm công cộng và phát tới tận tay người dân.
Ban công tác mặt trận ấp 1, xã Bình Sơn đã hướng dẫn các hộ gia đình thực hiện ký cam kết “Xây dựng ngôi nhà an toàn” cũng như các trường học trên địa bàn thực hiện ký cam kết “Xây dựng trường học an toàn”. Ban còn lập nhóm trò chuyện để tuyên truyền những kiến thức cũng như những thông tin liên quan đến phòng chống TNTT, phân phát các tờ rơi về TNTT và các dịch bệnh trên địa bàn ấp của mình… Chính quyền địa phương cũng đã triển khai các lớp học bơi miễn phí cho con em trên địa bàn. Nhờ sự phối hợp đồng bộ đó, tình hình TNTT tại ấp 1 trong thời gian qua đã giảm rõ rệt.
Từ thực tế đó, truyền thông cộng đồng chỉ thực sự phát huy mạnh mẽ khi đi kèm với hành động cụ thể. Chính nhờ phương pháp này mà nhận thức của phụ huynh, nhà trường và cộng đồng được nâng cao, từ đó giảm thiểu rủi ro tai nạn thương tích. Truyền thông cộng đồng vì thế không phải là phụ kiện, mà là mũi nhọn mềm kết nối lên mạng lưới hành động, trách nhiệm và an toàn cho trẻ em.
